Orangutan jest jednym gatunkiem, chociaż żyje w dwóch, oddzielnych od siebie populacjach, jednej na Sumatrze i drugiej na Borneo. Osobniki tych populacji zasadniczo się od siebie różnią.
Przedstawiciel populacji sumatrzańskiej jest bardziej smukły, z dłuższą sierścią oraz pociągłą twarzą. W porównaniu z gibbonami, orangutan jest jak olbrzym, pokryty długą, zabarwioną na czerwono sierścią. Na twarzy brak włosów, jedynie dorosłe osobniki na Sumatrze mają brodę.
W porównaniu z samicami, samce są prawie dwukrotnie większe, a po obu stronach twarzy mają duże poliki, na czubku głowy występuje fałd tłuszczowy, oraz spory worek krtaniowy, służący do modulowania wydawanych z siebie głośnych dźwięków.
Sierść dojrzałego samce różni się mocno odcieniem od osobników młodszych. Posiadając długie ramiona i nogi, łatwiej mu prowadzić nadrzewny tryb życia. Jednak z powodu jego gabarytów, jest dużo mniej zwinny niż pozostałe, mniejsze małpy. Sposób jego poruszania się polega na tym iż, kiedy złapie jedną gałąź, huśta się na niej, do tego stopnia aż całe drzewo zaczyna się kołysać, dopiero z rozpędu przeskakując na następny mocny konar, zdolny utrzymać jego ciężar.
Jego stopy są bardzo podobne do dłoni, z tymi samymi zakrzywionymi palcami.
Skacząc z konaru na konar, orangutan chwyta się go dłońmi jak i stopami. Wyjątkowość tego gatunku wśród małp człekokształtnych polega na tym iż praktycznie zawsze są samotnikami, a dłuższa więź łączy jedynie matkę z młodym. Dorosły samiec zajmuje swoje terytorium, jednak jego granice nie są ściśle określone i mogą nachodzić na tereny zajęte przez sąsiadów.
Tak jak granice nie są ściśle określone, tak orangutany czasem zapuszczają się poza swoje granice, wtedy dorosłe osobniki spotykając się na jednym obszarze starają się siebie zignorować, jednak dochodzi czasem do gwałtownej i głośnej konfrontacji.